یکشنبه 14/10/1388

نشست ویژه‌ی حلقه‌ی ادب و هنر حوزه شاخه‌ی داستان

داستان ایرانی و تاریخچه‌ی داستان در ایران

استاد مدعو: آقای حسین لعل بذری

كارشناس هنري مديريت هنري شهرداري مشهد

اهم و گزيده‌ي سخنان ايشان:

-          با توجه به برگزاری جشنواره ی داستان ایرانی در طی سالهای گذشته در فضای کاری جناب آقای لعل بذری، گزاره‌ای را نتیجه گرفتند که داستانهای ایرانی بایستی نشانه‌های ایرانیت داشته باشد یا به عبارتی، تار و پود روح ایرانی، در اثر بوجود آمده باشد. صرف وجود اسامی و نشانه هایی سطحی از فضاهای ایرانی نمی تواند اثر را ایرانی جلوه بدهد و در طرف مقابل مملو شدن اثر از اسامی شخصیتها و اسامی و آداب صرفاً ایرانی کاری درست نیست.

-          برخی از صاحب نظران با توجه به یک پارچه دانستن داستان، قائل به آنند که در ایران اصلاً داستان به معنای جهانیش شکل نگرفته است.

-          جمال میرصادقی در سیر داستان ایرانی ميگويد؛ ابتدا آثار، بيان آداب حکومت داری بوده و سپس شرح حال عارفان و آداب عرفانی، پند و اندرز گويه‌ها، واقعه‌های تاریخی که بیشتر به صورت ادبی نوشته شده‌اند، مقامه‌ها، تعلیم و تربیت و...

-          داستانها خلق می‌شوند و بعد تعاریف خاصی از داستان بدست می‌آید و نیز عناصر داستان و ... از دل آثار بوجود آمده استخراج می‌شود.

-          آثاری که در زبان ایرانی باقی مانده است، از نگاه داستانی متفاوت می‌باشند، برخی در جنبه‌ی داستانیشان قوی هستند و برخی دیگر جنبه های ادبی، روایی، تاریخی و یا تربیتی آنها پررنگ‌تر است.

-          در برخی آثار ایرانی کشکولی از رشته های مختلف است، دین، تربیت، سیاست، اجتماع و ...

-          داستان کوتاه در حقیقت برشی از یک زندگی است که می‌تواند به ابعاد مختلف زندگی واقعی پی برد!

-          نویسنده‌ی داستان بایستی حوادث را تجربه کرده باشد ولی آیا می توان همه را تجربه کرد؟! آنچه مسلم است با خواندن آثار داستانی شخصیتهای متفاوت می‌تواند شبه تجربه‌ای را برای نویسنده ایجاد کند.

-          آقای لعل بذری: من معتقدم ما به سراغ داستان نمی رویم، بلکه داستان به سوی ما می‌آید. در حقیقت نوشته‌های هر نویسنده‌ای همچون تکه‌ای از پازل است که ماجراهای دیگر این پازل در اطراف ما اتفاق افتاده است و ما از آنها تاثیر پذیرفته‌ایم.

-          برای ورود حرفه‌ای به فضای داستان نمی شود با صرف خواندن داستان به این فضا ورود پیدا کرد بلکه بایستی با چهارچوبه‌ی داستان و ادبیات داستانی، همچون عناصر و ساختار آشنائی داشت، تا بتوان به خلق اثر پرداخت.

-          داستان ایرانی به معنای امروزیش از زمان مشروطه شده است و اولين آثار هر چند خیلی داستانی نیستند ولی به هر حال اولین قدمها در این زمینه در ایران بوده اند.

-          اولین آثار در داخل ایران با رمان شروع شده است که «تهران مخوف» آغازین آنهاست. ولی در فضای داستان کوتاه مجموعه داستان «یکی بود یکی نبود» توسط پدر داستان کوتاه ایران یعنی جمالزده خلق گشته‌است.

-          خصوصيات نوشتار جمالزاده: بافت ساده‌ی زبانی(محاوره‌ای)، استفاده از ضرب المثلهای عامیانه، فضای لطیفه گونه و...

-          دقت و توجه به زمان توليد اثر در آثار نویسندگان باعث می‌شود، ارزش هر اثری بهتر مشخص شود، خصوصاً اولین ها که بیشترین ضربها را می چشند.

-          اما صادق هدایت: بنیانگذار داستان ایرانی، بیشترین تاثیرگذاری بر نسلهای بعدی داستان ایراني و...